နေပူပူ ထဲက ရေသန့်ဗူး ကိစ္စ

ဒီ ပြဿနာက မြန်မာမှာတင်မဟုတ်ပါဘူး၊ ကမ္ဘာမှာလဲတော်တော် ဂယက်ထသွားစေတဲ့ ပြဿနာပါ။

ကျွန်တော်တို့တွေ့နေကျ ရေသန့်ဗူးတွေကို နေပူထဲမှာ ထားရင်ဘာဖြစ်တတ်လဲ?

ကျွန်တော်တို့ သောက်နေတဲ့ ရေသန့်ဗူးတော်တော်များများက HDPE or PET နဲ့လုပ်ထားတဲ့ plastic ဗူးတွေဖြစ်ပါတယ်။ Research တွေအရ အပူချိန် 20’C လောက်မှာဆိုရင်တော့ အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ chemical တွေ ဗူး plastic ကနေ ရေထဲကို ပျော်ဝင်နိုင်မှု အချိန်အလွန်ကြာနိုင်ပြီး ကျန်းမာရေး အန္တရာယ် နည်းပါးတဲ့အတွက် safe ဖြစ်တယ်လို့ သတ်မှတ်ကြပါတယ်။

ဒါပင်မဲ့ အဲ့ထက်ပိုပြီး အပူချိန်များတဲ့ အခြေအနေမျိုး ဥပမာ နေပူထဲ၊ နေပူထဲမှာ အချိန်အကြာကြီး ရပ်ထားတဲ့ ကားထဲ၊ အပူချိန်အရမ်းများတဲ့ အခန်း၊ ဂိုထောင် စတဲ့ နေရာမျိုးတွေမှာ အချိန်ကြာကြာထားမိပြီဆိုရင်တော့ အခြေအနေက တစ်မျိုးပြောင်းလဲသွားနိုင်ခြေရှိပါတယ်။ အပူချိန်များလာတာနဲ့ အမျှ plastic ဗူးခွံ ပေါ်က molecular bond တွေက ပြိုကွဲနိုင်ခြေ ပိုမိုများပြားလာပြီး မလိုလားအပ်တဲ့ chemical တွေက ဗူးထဲက အရည်ထဲကို ပျော်ဝင်နိုင်ဖို့ ရာခိုင်းနှုန်း ပိုပိုပြီးများလာနိုင်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံလို အပူချိန် 36-40’C လောက်ထိ များတဲ့ဒေသမျိုးတွေဆို အဲ့အချက်ကို တော်တော်လေးဂရုစိုက်ရမှာပါ။ နေပူထဲရပ်ထားတဲ့ ကားတွေ၊ လေဝင်လေထွက်နဲ့ temperature control မရှိတဲ့ container နဲ့ ဂိုထောင်တွေမှာဆို အပူချိန်က 50-60’C လောက်ထိကို ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။ အဲ့လိုအခြေအနေတွေမှာဆိုရင်တော့ plastic ဗူးခွံပေါ်က chemical bond တွေက ပျက်ဆီးသွားနိုင်ပြီး ရေထဲကို chemical တွေပျော်ဝင်နှုန်း အရမ်းမြင့်မားလာနိုင်ပါတယ်။

နေပူထဲမှာ အကြားကြီးထားထားတဲ့ ရေနဲ့ သေသေချာချာ temperature control လုပ်ပြီး ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ ရေနဲ့ သောက်ကြည့်ရင်တောင် အရသာပိုင်းမှာ အရမ်းသိသာပါတယ်။ အဲ့တော့ အဲ့လို chemical တွေ ပျော်ဝင်နေတဲ့ ရေကို သောက်မိရင်ဘာဖြစ်နိုင်လဲ?

၁ ဗူး ၂ ဗူးလောက်ကို တော်တော်ကြာကြာနေမှ တစ်ခါလောက် သောက်မိတယ်ဆိုရင်တော့ ကြီးကြီးမားမား လက်ငင်းပြဿနာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါပင်မဲ့ နေ့စဉ်သောက်နေပြီဆိုရင်တော့ chemical ပေါင်းများစွာရဲ့ side effect အနေနဲ့ ရင်သားကင်ဆာ ကစပြီး အခြား ကင်ဆာရောဂါများအပြင် ဟော်မုန်းနဲ့ဆိုင်တဲ့ ရောဂါများဖြစ်နိုင်ခြေရှိတယ်လို့ ပြောထားတဲ့ research တွေလဲရှိနေပါတယ်။ Research paper တွေကတော့ အမျိုးမျိုးပါပဲ။ အချို့တွေမှာလဲ ကျန်းမာရေးထိခိုက်စေတယ်ဆိုတာ အရမ်းမသိသာဘူး၊ 100% မမှန်ဘူး လို့ပြောကြပင်မဲ့ နေပူထဲထားထားတဲ့ရေက အရသာ၊ အနံ့ သိသိသာသာပြောင်းနေတာကတော့ ငြင်းလို့မရတဲ့ အချက်ပါ။

အနှစ်ချုပ်ရမယ်ဆိုရင်တော့ ရေသန့်ဗူးမှ မဟုတ်ပါဘူး၊ အခြား plastic ဗူးသုံးတဲ့ စားသောက်ကုန်ပစ္စည်းတွေကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရာမှာ ပိုပြီး စနစ်တကျလုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ စားသုံးသူတွေဖက်ကလဲ ကိုယ်ကျန်းမာရေးအတွက် သိမ်းဆည်းထားသိုတဲ့နေရာတွေမှာ စနစ်တကျ အပူချိန်အလွန်မများတဲ့ အမိုးအကာအောက်နေရာမျိုးမှာ သိမ်းတာမျိုး၊ ကားပေါ်မှာ အကြာကြီးထားထားတဲ့ရေဗူးတွေကို မသောက်မိအောင် ဂရုစိုက်တာမျိုးလုပ်သင့်ပါတယ်။

Plastic ဗူးများက ထိန်းသိမ်းပုံ စနစ်မကျရင် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေရုံတင်မကပဲ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကိုရော ဘယ်လိုပျက်ဆီးစေလဲဆိုတာကတော့ နောက် topic တစ်ခုအနေနဲ့ ပြောပြပေးသွားပါဦးမယ်။

Credit;Dr. Sai Aung Thant Zin

ဒီ ျပႆနာက ျမန္မာမွာတင္မဟုတ္ပါဘူး၊ ကမာၻမွာလဲေတာ္ေတာ္ ဂယက္ထသြားေစတဲ့ ျပႆနာပါ။

ကြၽန္ေတာ္တို႔ေတြ႕ေနက် ေရသန့္ဗူးေတြကို ေနပူထဲမွာ ထားရင္ဘာျဖစ္တတ္လဲ?

ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေသာက္ေနတဲ့ ေရသန့္ဗူးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက HDPE or PET နဲ႕လုပ္ထားတဲ့ plastic ဗူးေတြျဖစ္ပါတယ္။ Research ေတြအရ အပူခ်ိန္ 20’C ေလာက္မွာဆိုရင္ေတာ့ အႏၲရာယ္ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ chemical ေတြ ဗူး plastic ကေန ေရထဲကို ေပ်ာ္ဝင္နိုင္မႈ အခ်ိန္အလြန္ၾကာနိုင္ၿပီး က်န္းမာေရး အႏၲရာယ္ နည္းပါးတဲ့အတြက္ safe ျဖစ္တယ္လို႔ သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။

ဒါပင္မဲ့ အဲ့ထက္ပိုၿပီး အပူခ်ိန္မ်ားတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳး ဥပမာ ေနပူထဲ၊ ေနပူထဲမွာ အခ်ိန္အၾကာႀကီး ရပ္ထားတဲ့ ကားထဲ၊ အပူခ်ိန္အရမ္းမ်ားတဲ့ အခန္း၊ ဂိုေထာင္ စတဲ့ ေနရာမ်ိဳးေတြမွာ အခ်ိန္ၾကာၾကာထားမိၿပီဆိုရင္ေတာ့ အေျခအေနက တစ္မ်ိဳးေျပာင္းလဲသြားနိုင္ေျခရွိပါတယ္။ အပူခ်ိန္မ်ားလာတာနဲ႕ အမွ် plastic ဗူးခြံ ေပၚက molecular bond ေတြက ၿပိဳကြဲနိုင္ေျခ ပိုမိုမ်ားျပားလာၿပီး မလိုလားအပ္တဲ့ chemical ေတြက ဗူးထဲက အရည္ထဲကို ေပ်ာ္ဝင္နိုင္ဖို႔ ရာခိုင္းႏႈန္း ပိုပိုၿပီးမ်ားလာနိုင္ပါတယ္။

ကြၽန္ေတာ္တို႔နိုင္ငံလို အပူခ်ိန္ 36-40’C ေလာက္ထိ မ်ားတဲ့ေဒသမ်ိဳးေတြဆို အဲ့အခ်က္ကို ေတာ္ေတာ္ေလးဂ႐ုစိုက္ရမွာပါ။ ေနပူထဲရပ္ထားတဲ့ ကားေတြ၊ ေလဝင္ေလထြက္နဲ႕ temperature control မရွိတဲ့ container နဲ႕ ဂိုေထာင္ေတြမွာဆို အပူခ်ိန္က 50-60’C ေလာက္ထိကို ေရာက္သြားတတ္ပါတယ္။ အဲ့လိုအေျခအေနေတြမွာဆိုရင္ေတာ့ plastic ဗူးခြံေပၚက chemical bond ေတြက ပ်က္ဆီးသြားနိုင္ၿပီး ေရထဲကို chemical ေတြေပ်ာ္ဝင္ႏႈန္း အရမ္းျမင့္မားလာနိုင္ပါတယ္။

ေနပူထဲမွာ အၾကားႀကီးထားထားတဲ့ ေရနဲ႕ ေသေသခ်ာခ်ာ temperature control လုပ္ၿပီး ထိန္းသိမ္းထားတဲ့ ေရနဲ႕ ေသာက္ၾကည့္ရင္ေတာင္ အရသာပိုင္းမွာ အရမ္းသိသာပါတယ္။ အဲ့ေတာ့ အဲ့လို chemical ေတြ ေပ်ာ္ဝင္ေနတဲ့ ေရကို ေသာက္မိရင္ဘာျဖစ္နိုင္လဲ?

၁ ဗူး ၂ ဗူးေလာက္ကို ေတာ္ေတာ္ၾကာၾကာေနမွ တစ္ခါေလာက္ ေသာက္မိတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ႀကီးႀကီးမားမား လက္ငင္းျပႆနာ မျဖစ္နိုင္ပါဘူး။ ဒါပင္မဲ့ ေန႕စဥ္ေသာက္ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ chemical ေပါင္းမ်ားစြာရဲ႕ side effect အေနနဲ႕ ရင္သားကင္ဆာ ကစၿပီး အျခား ကင္ဆာေရာဂါမ်ားအျပင္ ေဟာ္မုန္းနဲ႕ဆိုင္တဲ့ ေရာဂါမ်ားျဖစ္နိုင္ေျခရွိတယ္လို႔ ေျပာထားတဲ့ research ေတြလဲရွိေနပါတယ္။ Research paper ေတြကေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးပါပဲ။ အခ်ိဳ႕ေတြမွာလဲ က်န္းမာေရးထိခိုက္ေစတယ္ဆိုတာ အရမ္းမသိသာဘူး၊ 100% မမွန္ဘူး လို႔ေျပာၾကပင္မဲ့ ေနပူထဲထားထားတဲ့ေရက အရသာ၊ အနံ႕ သိသိသာသာေျပာင္းေနတာကေတာ့ ျငင္းလို႔မရတဲ့ အခ်က္ပါ။

အႏွစ္ခ်ဳပ္ရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေရသန့္ဗူးမွ မဟုတ္ပါဘူး၊ အျခား plastic ဗူးသုံးတဲ့ စားေသာက္ကုန္ပစၥည္းေတြကို သယ္ယူပို႔ေဆာင္ရာမွာ ပိုၿပီး စနစ္တက်လဳပ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ စားသုံးသူေတြဖက္ကလဲ ကိုယ္က်န္းမာေရးအတြက္ သိမ္းဆည္းထားသိုတဲ့ေနရာေတြမွာ စနစ္တက် အပူခ်ိန္အလြန္မမ်ားတဲ့ အမိုးအကာေအာက္ေနရာမ်ိဳးမွာ သိမ္းတာမ်ိဳး၊ ကားေပၚမွာ အၾကာႀကီးထားထားတဲ့ေရဗူးေတြကို မေသာက္မိေအာင္ ဂ႐ုစိုက္တာမ်ိဳးလုပ္သင့္ပါတယ္။

Plastic ဗူးမ်ားက ထိန္းသိမ္းပုံ စနစ္မက်ရင္ က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ေစ႐ုံတင္မကပဲ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကိုေရာ ဘယ္လိုပ်က္ဆီးေစလဲဆိုတာကေတာ့ ေနာက္ topic တစ္ခုအေနနဲ႕ ေျပာျပေပးသြားပါဦးမယ္။

Credit;Dr. Sai Aung Thant Zin

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *